Jedną z najważniejszych kolekcji tematycznych szreniawskiego Muzeum jest zbiór samochodów rolniczych Tarpan. W naszym cyklu prezentowaliśmy już model krótkiej, wojskowej wersji 4032, teraz zdradzamy kilka ciekawostek dotyczących innego wariantu – 239D, czyli Tarpana o zwiększonej ładowności.
Te samochody były bardzo chętnie wykorzystywane przez służby techniczne branż transportowych, energetycznych, czy komunikacyjnych: egzemplarz z Muzeum w Szreniawie służył właśnie w barwach poznańskiego MPK, jako samochód z podnośnikiem koszowym. Został on wyprodukowany w 1991 roku i pochodzi od pierwszego właściciela.
Model 239D miał powiększoną ładowność do 1000 kg, co uzyskano dzięki nowej ramie nośnej, nowemu zawieszeniu przedniemu, wsparciu belki osi na dwóch wzdłużnych resorach piórowych, zwiększonemu rozstawowi przednich kół o blisko 10 cm, a także zwiększeniu średnicy kół do 16 cali. Ten samochód został wprowadzony do produkcji w 1986 roku i reprezentował zabudowę typu pick-up z osobną skrzynią ładunkową. W Muzeum usłyszymy także, że istniała bliźniacza wersja, oznaczona symbolem 237D, która miała standardowe blaszane nadwozie.
– Najważniejszą modyfikacją samochodu było zastosowanie nowego, adaptowanego z licencyjnego ciągnika Massey-Ferguson trzycylindrowego silnika wysokoprężnego typu Perkins o pojemności 2502 ccm z wtryskiem bezpośrednim o stopniu sprężania 16,5 – informuje Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego. – Potrzeba adaptacji silnika wynikała z głębokiego kryzysu ekonomicznego, w jakim znalazła się Polska w latach osiemdziesiątych XX wieku. W kraju obowiązywała reglamentacja benzyny (sprzedawano ją na kartki), co nie dotyczyło oleju napędowego, szczególnie dostępnego dla rolników. Tarpan 239D znalazł uznanie nabywców, ponieważ był jedynym produkowanym w kraju samochodem użytkowym z silnikiem Diesla, a jego ekonomia i mocna konstrukcja w połączeniu z dobrymi właściwościami trakcyjnymi (nowe zawieszenie na wzdłużnych resorach), czyniły go niezwykle pożądanym środkiem transportu.
Samochód miał pewną wadę, jaka wynikała z typu silnika – był głośny: porównywano głośność wewnątrz kabiny do tej, jaką odczuwa kierowca ciągnika rolniczego. Można jednak było na to przymknąć oko, skoro – jak przypomina Muzeum – „silnik o mocy 42 KM przy 2500 obr/min i aż 150,6 Nm przy 1200-1300 obr/min zużywał jedynie 6,9 l oleju napędowego na 100 km”. Charakter użytkowy samochodu usprawiedliwiał też fakt, że z tym Tarpanem nie można było myśleć o wyścigach samochodowych: model 239D miał niezłe przyspieszenie, ale rozpędzał się do jedynie 86 km/godz.
Paweł Boner
