Kolekcja Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie
Stuletni karawan – wóz na ostatnią drogę
Dziś ze świecą można szukać pojazdów, które kiedyś używane w każdym mieście i każdej wsi bezpowrotnie i definitywnie ustąpiły pola samochodom, a jako że kojarzące się ze smutkiem i śmiercią, nie były traktowane jako zabytki. To karawany – nieliczne ocalałe służą dziś celom reklamowym na targach funeraliów, albo są ciekawymi ozdobami muzealnych kolekcji.
W Muzeum Narodowym Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie znajdziecie ciekawy pojazd, który na początku ubiegłego wieku woził trumny na cmentarze w okolicach Gniezna.
Dziś prezentujemy karawan z wytwórni J.Molse Buhler, Schmied, świetnie zachowany i wyglądający tak, jakby miały być do niego zaprzęgnięte konie, a on sam ponownie wykorzystany na czyjejś ostatniej drodze. To w zasadzie prosta platforma z czterema sporymi szprychowymi kołami na dużych resorach, z ażurowym dnem, na którym składana była trumna i dachem nad nią, wyposażonym w zasłony. Na tym dachu znajdowało się siedzenie woźnicy, który nogi trzymał na specjalnej półce z przodu pojazdu. Po obu stronach jego stanowiska, ulokowano dwa pokaźne lampiony.
– Karawan to ciężki pojazd ozdobny, służący do przewożenia ciał zmarłych w trumnach, początkowo z daszkiem brożkowym, a później oszklonym, posiadającym konstrukcję oszklonej platformy – wyjaśnia tablica w Muzeum w Szreniawie. – Karawany miały bogate i różnorodne ornamenty, zaczerpnięte z wcześniejszych stylów historycznych. Służbę żałobników ubierano w specjalne stroje, koniom zakładano czarne kapy, jedynie dla monarchów i wyższych dostojników kościoła zarezerwowano purpurę. Do pogrzebów stosowano jednak również inne środki transportu. Na wsiach trumny wożono na wozach. Gdy cmentarz znajdował się w pobliżu kościoła, zmarłych przenoszono na tzw. „marach”.
W szreniawskim Muzeum można dowiedzieć się również, że jeszcze w XVI – XVIII wieku określenie karawan stosowano w odniesieniu do wozów podróżnych i transportowych, a dopiero w XIX wieku tak zaczęto mówić na wozy wożące trumny na cmentarze.
Obecnie rolę karawanów pełnią samochody – furgonetki, lub specjalnie zabudowane pick-upy.
