Na zimowe wieczory proponujemy książkę Laszlo Krasznahorkaiego, zdobywcy Literackiej Nagrody Nobla w 2025 roku, „A świat trwa”, pięknie wydaną z posłowiem Elżbiety Sobolewskiej.
„Laszlo Krasznahorkai jest wielkim pisarzem epickim, osadzonym w środkowoeuropejskiej tradycji, sięgającej od Kafki do Thomasa Bernharda, charakteryzującej się absurdyzmem i groteskowym nadmiarem” – napisał w laudacji noblowskiej Anders Olsson, przewodniczący Akademii Szwedzkiej, która przyznała pisarzowi tę prestiżową nagrodę. A zatem spróbujmy się zagłębić w ten niełatwy tekst…
Książka składa się z dwudziestu jeden opowieści, z których każda ma niezwykłego bohatera – outsidera, egocentryka, wędrowca lub kogoś o pokrewnej duszy. Łączy ich to, że wszyscy czują się wyobcowani ze społeczeństwa i poszukują sensu swojego istnienia. Choć otacza ich chaos, natrętnie dążą do wyimaginowanego porządku organizującego życie. W książce przedstawione są ich myśli, monologi i rozważania. Nie łączą się one jednak w spoistą całość, ale stanowią raczej dopełniające się nawzajem urywki, mgnienia rzeczywistości.
A zatem warto by się pokusić o stwierdzenie, że zbiór opowiadań Laszlo Krasznahorkaiego to przejmująca próba diagnozy współczesnego świata. I to próba bardzo udana… Czytając ją, można poczuć się jak w gabinecie krzywych luster, w którym na każdym kroku widzimy inny, nieco wykoślawiony obraz własnej postaci, a jednocześnie doświadczamy w nim spotkania ze skrywanymi dotąd lękami. Czy więc Krasznahorkai podejmuje z czytelnikiem psychologiczną grę?
Chyb właśnie tak należy rozumieć jego książkę. „A świat trwa” umieszcza człowieka w pędzącym, rozdartym konfliktami i pozbawionym skrupułów świecie, w którym nie już miejsca na emocje, a jego mieszkaniec może poczuć się zagubiony wśród natłoku informacji i sprzecznych narracji. Nie ma już autorytetów ani jednej prawdy, a rozbawiona tym stanem rzeczy rzeczywistość przygląda się jednostce, popychając ją nieustanie ku katastrofie.
A może jednak nie jest aż tak źle? Może można przeciwstawić się głównemu nurtowi i z wiarą w świat szukać w nim dobra i piękna, równowagi i porządku? Oceńcie sami, sięgając najpierw po książkę Laszlo Krasznahorkaiego.
