Rolnicy i miłośnicy ciągników rolniczych znają nazwę Case IH – to międzynarodowe przedsiębiorstwo, działające w ponad 160 krajach, a mające siedzibę w Racine, w stanie Wisconsin. Należy do firmy CNH Industrial i jest jednym z największych na świecie producentów sprzętu rolniczego, wytwarzającym m.in. nowoczesne ciągniki Case IH Puma, Magnum, Farmall, Steiger, czy Luxxum. Nie wszyscy jednak wiedzą, że „przodkiem” tych nowoczesnych, potężnych maszyn był niewielki ciągnik z silnikiem o mocy 20 KM, o nazwie Case VA.
By z bliska zobaczyć Case VA, nie trzeba jednak jechać do Stanów Zjednoczonych. Pięknie odrestaurowany egzemplarz jest jednym z eksponatów Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie. Został wyprodukowany – jak ocenia Muzeum – w Case Company około 1945 roku.
Amerykańskie ciągniki trafiały do Polski po II wojnie światowej w ramach pomocy UNRRA (organizacji Administracja Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy i Odbudowy), w latach 1945-1947: pomoc ta mocno wsparła zniszczone przez działania wojenne i rekwizycje rolnictwo i odsunęła od polskiej wsi widmo głodu. Dostarczano do Polski maszyny rolnicze – w tym 3,5 tys. ciągników, tabor kolejowy, ciężarówki, żywność, odzież, lekarstwa. Niewykluczone, że na pokładach statków płynących z USA do Konstancy lub Gdańska był właśnie szreniawski Case VA. Do Muzeum trafił z terenu gospodarstwa w Dopiewie.
Elegancki dziś ciągnik o jaskrawoczerwonym kolorze, napędzany był silnikiem czterosuwowym, czterocylindrowym o mocy 20 KM, zasilanym benzyną lub naftą: miał skrzynię biegów z czterema biegami do jazdy do przodu i z jednym biegiem wstecznym. Model VA opracowano w końcu 1941 roku, jako rozwojową wersję małego traktora V z 1940 roku, z silnikiem Continental o pojemności 2,1 litra i z rozrusznikiem elektrycznym. VA dostał już własny silnik Case’a – choć początkowo też produkowany w zakładach Continental. W sumie ocenia się, że wyprodukowano około 60 tysięcy ciągników Case VA.
Co ciekawe, model VA, oczywiście jaskrawoczerwony, został odwzorowany w skali 1:87 przez firmę Artitec, w serii Modele Rolnicze, dla kolekcjonerów miniatur pojazdów rolniczych. A kolekcjonerom prawdziwych, pełnowymiarowych zabytków rolniczych podpowiemy, że w Internecie można znaleźć ofertę sprzedaży Case VA, należącego do francuskiego rolnika: pochodząca z 1949 roku maszyna, proponowana przez Agriaffaires Leboncoin, kosztuje 6354 zł netto, i oczekuje – lub oczekiwała – na nabywcę w Nouvelle-Aquitaine…
Paweł Boner
