Dzisiejsze ciągniki rolnicze są potężnymi maszynami, nieraz wysokości około czterech metrów i masie blisko 35 tysięcy kilogramów. Trudno więc uwierzyć, że ich poprzednikami są niewielkie Lanz Bulldogi HL12 sprzed dosłownie stu lat, niższe od człowieka, a w porównaniu z dzisiejszymi rolniczymi olbrzymami – niższe nawet od ich kół! Co ciekawe – repliki tych maluchów, a w zasadzie wierne kopie, są produkowane do dziś w Polsce i sprzedawane kolekcjonerom i instytucjom. A oryginalnego Bulldoga w bardzo dobrym stanie spotkać można w kolekcji Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno – Spożywczego w Szreniawie.
Szreniawski Bulldog został wyprodukowany w 1924 roku w Heinrich Lanz Mannheim Aktiengesellschaft, a ostatnim miejscem, w którym był wykorzystywany było Ośno, w województwie kujawsko-pomorskim. Szreniawskie Muzeum przedstawia go krótko: „ciągnik kołowy na kołach stalowych, z silnikiem o mocy 12 KM, służył do napędu maszyn stacjonarnych, głównie młocarni oraz prostych prac polowych”. Przyjrzyjmy mu się bliżej, tym bardziej, że do dziś HL12 jest jednym z najchętniej eksponowanych maszyn w kolekcjach sprzętu rolniczego.
Historia tego typu ciągników sięga roku 1921, kiedy to na Wystawie Rolniczej w Lipsku pokazano jeden z pierwszych egzemplarzy niewielkiego ciągnika firmy Lanz, konstrukcji inżyniera Fritza Hubera, napędzanego jednocylindrowym silnikiem ze świecą żarową, ułatwiającą rozruch. Ten silnik miał moc 12 KM przy 420 obr./min. Lanz produkował też wersję HL15PS – o mocy 15 KM i z 500 obr./min. HL12 poruszał się na kołach stalowych, część maszyn wyposażono w koła z gumowymi obręczami. Nie przewidziano tu skrzyni biegów, co sprawiło, że by pojechać do tyłu, kierowca ciągnika musiał odwrócić bieg silnika. Spaliny odprowadzane były początkowo pod pojazd, ale szybko przekonstruowano rurę wydechową, kierując ją w górę i nadając jej charakterystyczny kształt. W praktyce malutki ciągnik, nazywany popularnie Bulldogiem napędzał młocarnie, natomiast niezbyt nadawał się do prac polowych, np. do holowania pługa. Był prosty w obsłudze. Model HL12 był produkowany w latach 20. XX wieku, do 1927 roku (wyprodukowano 7 tysięcy egzemplarzy), ale mimo upływu wieku… nie zestarzał się! Oto bowiem w Auto-Muzeum w Gostyniu znajduje się w pełni sprawny HL12 o numerze 1526 z 1921 roku, który stał się wzorem dla własnej produkcji prowadzonej przez właściciela muzeum, Macieja Pedę. Jak w 2024 roku informował portal farmer.pl, Maciej Peda przez 25 lat zbudował około 250 ciągników Lanz, modeli 12PS, mniejszego 8PS (nazywanego mopsem – w odróżnieniu od HL12 – bulldoga) i HP Knicklenker, z napędem na cztery koła, będącego wersją rozwojową HL12PS. Te reprodukcje są wiernymi kopiami, w pełni sprawne, więc tym chętniej interesują się nimi kolekcjonerzy, instytucje i samorządy.
